🟡 Trung bình 90 phút
Bài 17: Dấu của tam thức bậc hai
Học cách xét dấu tam thức bậc hai và áp dụng để giải các bất phương trình bậc hai một ẩn.
Chương: Chương VI: Hàm số, Đồ thị và Ứng dụng
Lý thuyết trọng tâm
1. Tam thức bậc hai
Tam thức bậc hai đối với $x$ là biểu thức có dạng $f(x) = ax^2 + bx + c$, trong đó $a, b, c$ là các số thực và $a \neq 0$.
Nghiệm của phương trình $ax^2 + bx + c = 0$ cũng được gọi là nghiệm của tam thức bậc hai.
2. Định lí về dấu của tam thức bậc hai
Cho tam thức bậc hai $f(x) = ax^2 + bx + c$ ($a \neq 0$) và $\Delta = b^2 - 4ac$:
- Nếu $\Delta < 0$ thì $f(x)$ luôn cùng dấu với hệ số $a$ với mọi $x \in \mathbb{R}$.
- Nếu $\Delta = 0$ thì $f(x)$ luôn cùng dấu với hệ số $a$ với mọi $x \neq -\frac{b}{2a}$.
- Nếu $\Delta > 0$ thì $f(x)$ có hai nghiệm phân biệt $x_1, x_2$ ($x_1 < x_2$). Khi đó $f(x)$ trái dấu với hệ số $a$ nếu $x \in (x_1; x_2)$ và $f(x)$ cùng dấu với hệ số $a$ nếu $x < x_1$ hoặc $x > x_2$.
Ghi nhớ: "Trong trái, ngoài cùng".
3. Giải bất phương trình bậc hai
Giải bất phương trình bậc hai $ax^2 + bx + c > 0$ (hoặc $< 0, \geq 0, \leq 0$) là tìm các khoảng mà tại đó tam thức bậc hai có dấu tương ứng.
Các bước giải:
- Tìm nghiệm của tam thức (nếu có).
- Xét dấu tam thức dựa trên hệ số $a$ và $\Delta$.
- Kết luận tập nghiệm.
Các dạng bài tập
Dạng 1: Dạng 1: Xét dấu tam thức bậc hai và giải bất phương trình
Phương pháp giải:
Phương pháp giải
- Tính $\Delta$ và tìm nghiệm.
- Áp dụng định lí về dấu để lập bảng xét dấu hoặc trục xét dấu.
Ví dụ:
Ví dụ: Giải bất phương trình $x^2 - 5x + 6 > 0$.
Tam thức $f(x) = x^2 - 5x + 6$ có $a=1>0$ và hai nghiệm $x=2, x=3$.
Dấu của $f(x)$: dương khi $x < 2$ hoặc $x > 3$; âm khi $x \in (2, 3)$.
Tập nghiệm: $S = (-\infty; 2) \cup (3; +\infty)$.