🟡 Trung bình 90 phút

Bài 17: Dấu của tam thức bậc hai

Học cách xét dấu tam thức bậc hai và áp dụng để giải các bất phương trình bậc hai một ẩn.

Chương: Chương VI: Hàm số, Đồ thị và Ứng dụng

Lý thuyết trọng tâm

1. Tam thức bậc hai

Tam thức bậc hai đối với $x$ là biểu thức có dạng $f(x) = ax^2 + bx + c$, trong đó $a, b, c$ là các số thực và $a \neq 0$.

Nghiệm của phương trình $ax^2 + bx + c = 0$ cũng được gọi là nghiệm của tam thức bậc hai.

2. Định lí về dấu của tam thức bậc hai

Cho tam thức bậc hai $f(x) = ax^2 + bx + c$ ($a \neq 0$) và $\Delta = b^2 - 4ac$:

  • Nếu $\Delta < 0$ thì $f(x)$ luôn cùng dấu với hệ số $a$ với mọi $x \in \mathbb{R}$.
  • Nếu $\Delta = 0$ thì $f(x)$ luôn cùng dấu với hệ số $a$ với mọi $x \neq -\frac{b}{2a}$.
  • Nếu $\Delta > 0$ thì $f(x)$ có hai nghiệm phân biệt $x_1, x_2$ ($x_1 < x_2$). Khi đó $f(x)$ trái dấu với hệ số $a$ nếu $x \in (x_1; x_2)$ và $f(x)$ cùng dấu với hệ số $a$ nếu $x < x_1$ hoặc $x > x_2$.

Ghi nhớ: "Trong trái, ngoài cùng".

3. Giải bất phương trình bậc hai

Giải bất phương trình bậc hai $ax^2 + bx + c > 0$ (hoặc $< 0, \geq 0, \leq 0$) là tìm các khoảng mà tại đó tam thức bậc hai có dấu tương ứng.

Các bước giải:

  1. Tìm nghiệm của tam thức (nếu có).
  2. Xét dấu tam thức dựa trên hệ số $a$ và $\Delta$.
  3. Kết luận tập nghiệm.

Các dạng bài tập

Dạng 1: Dạng 1: Xét dấu tam thức bậc hai và giải bất phương trình

Phương pháp giải:

Phương pháp giải

  • Tính $\Delta$ và tìm nghiệm.
  • Áp dụng định lí về dấu để lập bảng xét dấu hoặc trục xét dấu.

Ví dụ:

Ví dụ: Giải bất phương trình $x^2 - 5x + 6 > 0$.

Tam thức $f(x) = x^2 - 5x + 6$ có $a=1>0$ và hai nghiệm $x=2, x=3$.

Dấu của $f(x)$: dương khi $x < 2$ hoặc $x > 3$; âm khi $x \in (2, 3)$.

Tập nghiệm: $S = (-\infty; 2) \cup (3; +\infty)$.

Bài tập (18)

Làm bài tập ngay

Các bài học trong chương: Chương VI: Hàm số, Đồ thị và Ứng dụng