Các nguồn lực, một số tiêu chí đánh giá sự phát triển kinh tế

Các nguồn lực phát triển kinh tế

Tìm hiểu về các nguồn lực tự nhiên, nhân lực, vốn đầu tư và công nghệ trong phát triển kinh tế

🔴 Khó 45 phút

Các nguồn lực phát triển kinh tế

1 Tài nguyên tự nhiên

Tài nguyên tự nhiên bao gồm các tài nguyên không tái tạo (dầu, khí, than, khoáng sản) và tài nguyên tái tạo (đất đai, rừng, nước, cá). Các nước giàu tài nguyên như Ả Rập Saudi, Nga, Australia có lợi thế sản xuất các mặt hàng thô sơ. Tuy nhiên, tài nguyên tự nhiên không phải là yếu tố duy nhất quyết định phát triển, cần phải khai thác và sử dụng một cách hiệu quả, bền vững. Các nước phát triển thường nhập khẩu tài nguyên, lại xuất khẩu hàng hoá giá trị cao. Sự biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến sự có sẵn của tài nguyên tự nhiên.

2 Nhân lực và nguồn nhân lực

Nhân lực là yếu tố quan trọng nhất trong phát triển kinh tế. Chất lượng nhân lực tùy thuộc vào trình độ giáo dục, kỹ năng, sức khỏe, động lực làm việc của dân số. Các nước phát triển đầu tư mạnh vào giáo dục, đạo tạo, y tế để nâng cao chất lượng nhân lực. Mô hình nhân khẩu ảnh hưởng lớn: các nước có dân số trẻ có lợi thế lao động dồi dào (các nước Á, Phi), các nước già hóa dân số phải tăng năng suất lao động. Sự lưu động lao động (di cư) tạo ra sự chuyển dịch kỹ năng và kinh tế giữa các quốc gia.

3 Vốn đầu tư và công nghệ

Vốn đầu tư bao gồm các khoản chi tiêu cho máy móc, công nghệ, cơ sở hạ tầng, thương mại. Các nước phát triển và các công ty đa quốc gia là những nguồn vốn lớn. Công nghệ là chìa khóa để nâng cao hiệu suất sản xuất. Các nước phát triển sở hữu công nghệ tiên tiến (máy tính, biotechnology, năng lượng tái tạo), các nước đang phát triển thường nhập khẩu công nghệ. Sự chuyển giao công nghệ từ nước phát triển sang nước đang phát triển tạo cơ hội phát triển. Các khu công nghiệp và các trung tâm R&D là những điểm tập trung vốn và công nghệ.

4 Cơ sở hạ tầng và vị trí địa lí

Cơ sở hạ tầng gồm các con đường, cảng biển, sân bay, với điện, mạng lưới viễn thông, các nhà máy. Các nước phát triển đầu tư mạnh vào cơ sở hạ tầng hiện đại. Vị trí địa lí ảnh hưởng quan trọng: các nước ven biển có lợi thế thương mại và giao thông. Khoảng cách địa lí ảnh hưởng đến chi phí vận tải và thương mại. Các trung tâm kinh tế toàn cầu (Mỹ, châu Âu, Đông Á) có cơ sở hạ tầng phát triển. Sự phát triển cơ sở hạ tầng là điều kiện tiên quyết cho phát triển kinh tế bền vững.

5 Sự kết hợp các nguồn lực trong phát triển

Phát triển kinh tế hiệu quả đòi hỏi sự kết hợp hợp lý các nguồn lực: tài nguyên tự nhiên, nhân lực, vốn và công nghệ, cơ sở hạ tầng. Các nước như Singapo, Thụy Sĩ không giàu tài nguyên nhưng phát triển nhờ nhân lực chất lượng cao, công nghệ, quản lý tốt. Các nước phát triển hết tiềm năng tài nguyên (Mỹ, Canada) ngược lại, không giàu tài nguyên nhưng có nhân lực, công nghệ, cơ sở hạ tầng tốt. Các nước đang phát triển cần khai thác tài nguyên một cách hiệu quả, chuyên người dân sang các ngành công nghiệp có giá trị cao, xây dựng cơ sở hạ tầng. Cần có chiến lược phát triển bền vững để sử dụng các nguồn lực một cách hiệu quả cho các thế hệ tương lai.