Quay lại danh sách bài học

Chương 3: Thạch quyển

Nội lực và ngoại lực

Nội lực và ngoại lực, tác động của chúng đến hình dạng bề mặt Trái Đất.

🟡 Trung bình 45 phút

Nội lực và ngoại lực

1 1. Khái niệm nội lực

Nội lực: lực từ bên trong Trái Đất (từ mantle, lõi). Nguồn năng lượng: nhiệt từ phân rã các nguyên tố phóng xạ. Tác động: làm thay đổi cấu trúc vỏ Trái Đất, tạo các hình thái địa hình lớn. Biểu hiện: động đất, núi lửa, sự nâng lên/hạ xuống của vỏ Trái Đất.

2 2. Các dạng nội lực

Ngoại lực nén (compressive force): khi hai mảng kiến tạo tụ hội, gây nén, tạo các dãy núi cao (ví dụ: Andes, Himalayas). Nội lực kéo (tensional force): khi hai mảng tách ra, gây kéo, tạo đứt gãy (ví dụ: Rift Valley ở Đông Phi). Nội lực xoắn (shear force): khi hai mảng trượt ngang, gây xoắn, gây động đất mạnh.

3 3. Khái niệm ngoại lực

Ngoại lực: các lực từ bên ngoài Trái Đất (từ khí quyển, thủy quyển, các tác động của con người). Nguồn năng lượng: năng lượng từ Mặt Trời, trọng lực, hoạt động con người. Tác động: tàn phá, san phẳng các hình thái địa hình, tạo đất

4 4. Các dạng ngoại lực

Phong hóa (weathering): các quá trình hóa học, vật lý làm phân hủy đá. Xói mòn (erosion): nước, gió, băng làm tàn phá và vận chuyển vật chất. Lắng đọng (deposition): nơi vật chất bị vận chuyển đến, tích tụ thành đất đai mới. Tác động con người: xây dựng, khai thác tài nguyên, phá rừng cũng là ngoại lực.

5 5. Tương tác giữa nội lực và ngoại lực

Nội lực tạo các hình thái địa hình lớn (núi, thung lũng), ngoại lực tàn phá và san phẳng chúng. Quá trình liên tục: nội lực nâng lên, ngoại lực xói mòn. Cân bằng động: bề mặt Trái Đất là kết quả của cân bằng giữa hai lực. Chu trình địa chất (geomorphic cycle): từ ba lần trẻ thơ, trưởng thành đến già cỗi.

Sẵn sàng thử thách bản thân?

Hoàn thành 10 câu hỏi để củng cố kiến thức và kiểm tra mức độ hiểu bài

Làm bài tập ngay

Các bài học trong chương: Chương 3: Thạch quyển

Phương pháp biểu hiện các đối tượng địa lí trên bản đồ

Sử dụng bản đồ trong học tập và đời sống, ứng dụng GPS và bản đồ số

Sự hình thành Trái Đất, vỏ Trái Đất và vật liệu cấu tạo vỏ Trái Đất

Hệ quả địa lí các chuyển động của Trái Đất

Thạch quyển. Thuyết kiến tạo mảng

Nội lực và ngoại lực

Thực hành: Sự phân bố các vành đai động đất, núi lửa

Khí quyển, các yếu tố khí hậu

Thực hành: Đọc bản đồ các đới và kiểu khí hậu, phân tích biểu đồ khí hậu

Thủy quyển, nước trên lục địa

Nước biển và đại dương

Thực hành: Phân tích chế độ nước của sông Hồng

Đất trên Trái Đất

Sinh quyển

Thực hành: Tìm hiểu sự phân bố đất và sinh vật trên Trái Đất

Vỏ địa lí, quy luật thống nhất và hoàn chỉnh của vỏ địa lí

Quy luật địa đới và quy luật phi địa đới

Quy mô dân số, gia tăng dân số và cơ cấu dân số thế giới

Phân bố dân cư và đô thị hóa trên thế giới

Các nguồn lực phát triển kinh tế

Cơ cấu kinh tế, tổng sản phẩm trong nước và tổng thu nhập quốc gia

Vai trò, đặc điểm, các nhân tố ảnh hưởng tới sự phát triển và phân bố nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản

Địa lí ngành nông nghiệp

Địa lí ngành lâm nghiệp và ngành thủy sản

Tổ chức lãnh thổ nông nghiệp, một số vấn đề phát triển nông nghiệp hiện đại trên thế giới

Thực hành: Vẽ và nhận xét biểu đồ về sản lượng lương thực của thế giới

Vai trò, đặc điểm, cơ cấu ngành công nghiệp, các nhân tố ảnh hưởng tới sự phát triển và phân bố công nghiệp

Địa lí một số ngành công nghiệp

Tổ chức lãnh thổ công nghiệp

Tác động của công nghiệp đối với môi trường, phát triển năng lượng tái tạo, định hướng phát triển công nghiệp

Thực hành: Viết báo cáo tìm hiểu một vấn đề về công nghiệp

Cơ cấu, vai trò, đặc điểm, các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố dịch vụ

Địa lí ngành giao thông vận tải

Địa lí ngành bưu chính viễn thông

Địa lí ngành du lịch

Địa lí ngành thương mại và ngành tài chính ngân hàng

Thực hành: Viết báo cáo tìm hiểu về một ngành dịch vụ

Môi trường và tài nguyên thiên nhiên

Phát triển bền vững và tăng trưởng xanh