Bài 9. Ôn tập chương 2 - Bảng tuần hoàn và định luật tuần hoàn

a) Vị trí:

X (Z=11): 1s² 2s² 2p⁶ 3s¹ → Chu kì 3, nhóm IA (Na)

Y (Z=12): 1s² 2s² 2p⁶ 3s² → Chu kì 3, nhóm IIA (Mg)

Z (Z=17): 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁵ → Chu kì 3, nhóm VIIA (Cl)

T (Z=19): 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 4s¹ → Chu kì 4, nhóm IA (K)

b) So sánh bán kính X, Y, T:

- Cùng chu kì 3: X > Y (bán kính giảm từ trái sang phải)

- Cùng nhóm IA: T > X (bán kính tăng từ trên xuống)

Kết luận: T > X > Y (K > Na > Mg)

c) So sánh tính phi kim Y, Z:

Cùng chu kì 3: Y (IIA) < Z (VIIA)

Tính phi kim tăng từ trái sang phải

Y < Z (Mg < Cl)

d) Oxit cao nhất và tính chất:

• X: Na₂O (oxit bazơ mạnh)
• Y: MgO (oxit bazơ)
• Z: Cl₂O₇ (oxit axit rất mạnh)
• T: K₂O (oxit bazơ rất mạnh)

a) Xác định M:

Oxit cao nhất: MO₃ → M có hóa trị VI

M thuộc nhóm VIA

Chu kì 3, nhóm VIA → M là Lưu huỳnh (S, Z=16)

Cấu hình: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁴

b) Công thức:

- Hidrua: H₂S (hóa trị 8-6=2)

- Hidroxit (axit): H₂SO₄

c) So sánh tính axit:

Cùng chu kì 3: P (VA) < S (VIA)

Tính axit tăng từ trái sang phải

H₃PO₄ < H₂SO₄

H₂SO₄ là axit mạnh, H₃PO₄ là axit trung bình

Giải thích:

a) Bán kính giảm:

- Từ Na (Z=11) đến Cl (Z=17): Số proton tăng từ 11 → 17

- Cùng 3 lớp electron, điện tích hạt nhân tăng

- Lực hút electron mạnh hơn → Bán kính giảm

b) Tính kim loại giảm, tính phi kim tăng:

- Bán kính giảm → Electron lớp ngoài bị hút chặt hơn

- Khó nhường electron hơn → Tính kim loại giảm

- Dễ nhận electron hơn → Tính phi kim tăng

c) Tính bazơ giảm, tính axit tăng:

- Kim loại → Oxit bazơ (Na₂O, MgO)

- Phi kim → Oxit axit (P₂O₅, SO₃, Cl₂O₇)

- Tính kim loại giảm → Tính bazơ giảm

- Tính phi kim tăng → Tính axit tăng

Kết luận: Đây là sự biến đổi tuần hoàn theo định luật tuần hoàn

Giải thích:

- Các nguyên tố nhóm IA đều có 1 electron lớp ngoài (ns¹)

- Từ Li đến Cs: Số lớp electron tăng (2 → 6)

- Bán kính nguyên tử tăng

- Electron lớp ngoài xa hạt nhân hơn, lực hút yếu hơn

- Dễ nhường electron hơn → Tính kim loại tăng

Ứng dụng thực tế:

1. Natri (Na):

- Sản xuất NaOH (xà phòng, giấy)

- Đèn chiếu sáng đường phố (ánh sáng vàng)

2. Kali (K):

- Phân bón (KCl, K₂SO₄)

- Dinh dưỡng cho cây trồng

3. Lưu ý:

- Li, Na, K phản ứng mạnh với nước

- Rb, Cs phản ứng rất mạnh, nguy hiểm

- Cần bảo quản trong dầu hỏa

a) Vị trí:

Nitơ (N, Z=7): 1s² 2s² 2p³ → Chu kì 2, nhóm VA

Photpho (P, Z=15): 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p³ → Chu kì 3, nhóm VA

Kali (K, Z=19): 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 4s¹ → Chu kì 4, nhóm IA

b) Công thức phân bón:

1. Phân đạm (N):

• Urê: CO(NH₂)₂ (46% N)
• Amoni nitrat: NH₄NO₃ (35% N)
• Amoni sunfat: (NH₄)₂SO₄ (21% N)

2. Phân lân (P):

• Supephotphat: Ca(H₂PO₄)₂
• Amoni photphat: (NH₄)₃PO₄

3. Phân kali (K):

• Kali clorua: KCl
• Kali sunfat: K₂SO₄

4. Phân NPK: Chứa cả 3 nguyên tố

c) Vai trò đối với cây trồng:

Nitơ (N):

• Thành phần của protein, axit nucleic
• Kích thích sinh trưởng, lá xanh
• Tăng năng suất

Photpho (P):

• Thành phần của ATP, DNA, RNA
• Giúp ra hoa, đậu quả
• Phát triển rễ

Kali (K):

• Điều hòa nước trong cây
• Tăng sức đề kháng
• Cải thiện chất lượng quả

Kết luận: Dựa vào vị trí trong bảng tuần hoàn, ta có thể dự đoán tính chất và ứng dụng của các nguyên tố, từ đó sản xuất phân bón phù hợp.