Bài 6. Xu hướng biến đổi một số tính chất của nguyên tử

Định nghĩa: Bán kính nguyên tử là khoảng cách từ hạt nhân đến lớp electron ngoài cùng.

Xu hướng biến đổi:

• Trong một chu kì: Bán kính nguyên tử giảm dần từ trái sang phải (do điện tích hạt nhân tăng, lực hút electron mạnh hơn)
• Trong một nhóm A: Bán kính nguyên tử tăng dần từ trên xuống dưới (do số lớp electron tăng)

Ví dụ:

Chu kì 3: Na > Mg > Al > Si > P > S > Cl > Ar

Nhóm IA: Li < Na < K < Rb < Cs

Định nghĩa: Năng lượng ion hóa (I) là năng lượng cần thiết để tách electron ra khỏi nguyên tử ở trạng thái cơ bản.

X + I → X⁺ + e⁻

Xu hướng biến đổi:

• Trong một chu kì: Năng lượng ion hóa tăng dần từ trái sang phải (do bán kính giảm, khó tách electron hơn)
• Trong một nhóm A: Năng lượng ion hóa giảm dần từ trên xuống dưới (do bán kính tăng, dễ tách electron hơn)

Ý nghĩa: Năng lượng ion hóa càng nhỏ → tính kim loại càng mạnh

Định nghĩa: Độ âm điện là đại lượng đặc trưng cho khả năng hút electron của nguyên tử trong liên kết hóa học.

Xu hướng biến đổi:

• Trong một chu kì: Độ âm điện tăng dần từ trái sang phải
• Trong một nhóm A: Độ âm điện giảm dần từ trên xuống dưới

Lưu ý:

• Flo (F) có độ âm điện lớn nhất (3,98)
• Khí hiếm không có độ âm điện (không tham gia liên kết)
• Độ âm điện càng lớn → tính phi kim càng mạnh

Tính kim loại: Khả năng nhường electron của nguyên tử

• Trong chu kì: Giảm dần từ trái sang phải
• Trong nhóm A: Tăng dần từ trên xuống dưới

Tính phi kim: Khả năng nhận electron của nguyên tử

• Trong chu kì: Tăng dần từ trái sang phải
• Trong nhóm A: Giảm dần từ trên xuống dưới

Kết luận: Tính kim loại và tính phi kim biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng của số hiệu nguyên tử.