Bài 9. Mở rộng học thuyết Mendel

a) Khái niệm

• Tương tác gene: Nhiều gene cùng quy định một tính trạng.
• Các gene có thể tương tác bổ sung, át chế, cộng gộp...

b) Tương tác bổ sung (complementary gene)

• Hai gene không alen cùng tham gia quy định một tính trạng.
• Khi có ít nhất một allele trội của mỗi gene → tính trạng trội.
• Tỷ lệ F2: 9:7 (9 trội : 7 lặn).

c) Tương tác át chế (epistasis)

• Một gene át chế sự biểu hiện của gene khác.
• Át chế trội: Tỷ lệ 12:3:1
• Át chế lặn: Tỷ lệ 9:3:4

a) Di truyền đa gene (polygenic inheritance)

• Một tính trạng được quy định bởi nhiều gene cùng tác động.
• Hiện tượng mỗi gene góp phần nhỏ vào tính trạng (cộng gộp).
• Ví dụ: Màu da người, chiều cao, năng suất lúa...
• Phân phối chuẩn: Nhiều tính trạng trung gian, ít cực đoan.

b) Di truyền ngoài NST (extranuclear inheritance)

• Gene nằm trong ti thể và lạp thể.
• Di truyền theo dòng mẹ (maternal inheritance).
• Ví dụ: Bệnh mù màu di truyền qua ti thể.

a) Cơ chế

• RNA đặc hiệu (siRNA, miRNA) gắn vào mRNA tương ứng.
• Gây ức chế dịch mã hoặc phân giải mRNA.

b) Ý nghĩa

• Điều hòa biểu hiện gene ở sinh vật nhân thực.
• Ứng dụng trong nghiên cứu và điều trị bệnh.