Bài 10. Di truyền giới tính và di truyền liên kết với giới tính

a) Hệ thống XY

• XX: Giới tính cái (đồng giao tử)
• XY: Giới tính đực (dị giao tử)
• Người, ruồi giấm, động vật có vú: XX♀, XY♂

b) Hệ thống ZW

• ZW: Giới tính cái (dị giao tử)
• ZZ: Giới tính đực (đồng giao tử)
• Chim, bướm, một số cá: ZZ♂, ZW♀

c) Hệ thống XO

• XX: Giới tính cái
• XO: Giới tính đực (thiếu Y)
• Ví dụ: Cào cào, châu chấu

a) Gene trên NST X

• Gene nằm trên NST X, không có allele tương ứng trên Y.
• Con đực nhận X từ mẹ, truyền X cho cháu gái.
• Ví dụ: Bệnh mù màu, hemophilia (máu khó đông).

b) Gene trên NST Y

• Gene chỉ có trên Y (holandric gene).
• Di truyền từ cha sang con trai (không qua cá thể cái).
• Ví dụ: Hội chứng lông tai.

c) Đặc điểm di truyền

• Tính trạng lặn trên X biểu hiện nhiều hơn ở giới đực (XY) vì chỉ có 1 allele.
• Con cái nhận X từ cả bố và mẹ.

a) Bệnh mù màu (color blindness)

• Gene lặn trên X (X^c).
• Nam: X^cY biểu hiện bệnh (1/12 nam).
• Nữ: X^cX^c mới bệnh, X^C X^c là người mang gene.

b) Bệnh hemophilia (máu khó đông)

• Gene lặn trên X (X^h).
• Nam hiếm gặp hơn nữ do chỉ cần 1 allele lặn.
• Nữ mang gene có thể truyền cho con trai.