Chương I: Đa thức

Bài 2: Đa thức

Nhận biết đa thức, thu gọn đa thức và xác định bậc của đa thức.

🟢 Dễ 45 phút

Lý thuyết Đa thức

1 1. Khái niệm đa thức

  • Đa thức là tổng của những đơn thức. Mỗi đơn thức trong tổng gọi là một hạng tử của đa thức đó.
  • Mỗi đơn thức cũng được coi là một đa thức.
  • Kí hiệu đa thức bằng chữ cái in hoa như $A, B, P, Q, \dots$.
  • Biểu thức có chứa biến ở mẫu thức hoặc dưới dấu căn bậc hai không phải là đa thức.

2 2. Đa thức thu gọn

  • Đa thức thu gọn là đa thức không còn chứa hai đơn thức nào đồng dạng.
  • Để thu gọn đa thức, ta thực hiện phép cộng các đơn thức đồng dạng có trong đa thức đó.

3 3. Bậc của đa thức

  • Bậc của đa thức là bậc của hạng tử có bậc cao nhất trong dạng thu gọn của đa thức đó.
  • Số $0$ cũng được gọi là đa thức không và nó không có bậc.

Các dạng bài tập

1 Dạng 1: Nhận biết đa thức

Phương pháp giải

Phương pháp giải

  1. Quan sát biểu thức: Đa thức là tổng của các đơn thức.
  2. Nếu biểu thức chứa biến ở mẫu thức hoặc dưới dấu căn bậc hai thì đó không phải là đa thức.

Ví dụ minh họa

VÍ DỤ 1
Trong các biểu thức sau, biểu thức nào là đa thức: $x^2 + 2x - 1$; $\frac{1}{x} + 2$; $\sqrt{x}$?
GIẢI

Giải:

$x^2 + 2x - 1$ là đa thức vì là tổng các đơn thức.

$\frac{1}{x} + 2$ không phải đa thức vì có biến $x$ ở mẫu.

$\sqrt{x}$ không phải đa thức vì có căn thức chứa biến.

VÍ DỤ 2
Biểu thức $-5$ có phải là đa thức không?
GIẢI

Giải:

Có. Số cũng là đơn thức, mà đơn thức cũng là đa thức.

2 Dạng 2: Thu gọn đa thức và tìm bậc

Phương pháp giải

Phương pháp giải

  1. Nhóm các hạng tử đồng dạng (có cùng phần biến) với nhau.
  2. Cộng, trừ các hạng tử đồng dạng đó để thu gọn.
  3. Xác định bậc của từng hạng tử trong đa thức thu gọn. Bậc cao nhất là bậc của đa thức.

Ví dụ minh họa

VÍ DỤ 1
Thu gọn đa thức $P = x^2y - 3xy + 3x^2y - 1$. Tìm bậc của $P$.
GIẢI

Giải:

$P = (x^2y + 3x^2y) - 3xy - 1 = 4x^2y - 3xy - 1$.

Hạng tử $4x^2y$ có bậc 3. Hạng tử $-3xy$ có bậc 2. Hạng tử $-1$ có bậc 0.

Bậc cao nhất là 3. Vậy bậc của $P$ là 3.

VÍ DỤ 2
Tìm bậc của đa thức $Q = 5x^4 - 2x^3 + x - 5x^4$.
GIẢI

Giải:

Thu gọn $Q$: $5x^4 - 5x^4 = 0$. Vậy $Q = -2x^3 + x$.

Bậc cao nhất là 3. Vậy bậc của $Q$ là 3.

3 Dạng 3: Bài toán thực tế

Phương pháp giải

Phương pháp giải

  1. Xác định các đại lượng trong bài toán.
  2. Lập biểu thức đa thức biểu diễn đại lượng cần tìm (chu vi, chi phí...).

Ví dụ minh họa

VÍ DỤ 1
Một mảnh vườn hình chữ nhật có chiều dài $2x$ và chiều rộng $x+1$. Viết đa thức biểu thị chu vi của mảnh vườn.
GIẢI

Giải:

Chu vi $C = 2(chiều dài + chiều rộng) = 2(2x + x + 1) = 2(3x + 1) = 6x + 2$.

VÍ DỤ 2
Giá tiền một quyển vở là $x$ đồng, giá một cái bút là $y$ đồng. Viết đa thức tính số tiền mua 5 quyển vở và 3 cái bút.
GIẢI

Giải:

Tổng tiền = $5x + 3y$ (đồng).

Sẵn sàng thử thách bản thân?

Hoàn thành 17 câu hỏi để củng cố kiến thức và kiểm tra mức độ hiểu bài

Làm bài tập ngay

Các bài học trong chương: Chương I: Đa thức