Chương I: Đa thức
Bài 2: Đa thức
Nhận biết đa thức, thu gọn đa thức và xác định bậc của đa thức.
🟢 Dễ 45 phút
Lý thuyết Đa thức
1 1. Khái niệm đa thức
- Đa thức là tổng của những đơn thức. Mỗi đơn thức trong tổng gọi là một hạng tử của đa thức đó.
- Mỗi đơn thức cũng được coi là một đa thức.
- Kí hiệu đa thức bằng chữ cái in hoa như $A, B, P, Q, \dots$.
- Biểu thức có chứa biến ở mẫu thức hoặc dưới dấu căn bậc hai không phải là đa thức.
2 2. Đa thức thu gọn
- Đa thức thu gọn là đa thức không còn chứa hai đơn thức nào đồng dạng.
- Để thu gọn đa thức, ta thực hiện phép cộng các đơn thức đồng dạng có trong đa thức đó.
3 3. Bậc của đa thức
- Bậc của đa thức là bậc của hạng tử có bậc cao nhất trong dạng thu gọn của đa thức đó.
- Số $0$ cũng được gọi là đa thức không và nó không có bậc.
Các dạng bài tập
1 Dạng 1: Nhận biết đa thức
Phương pháp giải
Phương pháp giải
- Quan sát biểu thức: Đa thức là tổng của các đơn thức.
- Nếu biểu thức chứa biến ở mẫu thức hoặc dưới dấu căn bậc hai thì đó không phải là đa thức.
Ví dụ minh họa
VÍ DỤ 1
Trong các biểu thức sau, biểu thức nào là đa thức: $x^2 + 2x - 1$; $\frac{1}{x} + 2$; $\sqrt{x}$?
GIẢI
Giải:
$x^2 + 2x - 1$ là đa thức vì là tổng các đơn thức.
$\frac{1}{x} + 2$ không phải đa thức vì có biến $x$ ở mẫu.
$\sqrt{x}$ không phải đa thức vì có căn thức chứa biến.
VÍ DỤ 2
Biểu thức $-5$ có phải là đa thức không?
GIẢI
Giải:
Có. Số cũng là đơn thức, mà đơn thức cũng là đa thức.
2 Dạng 2: Thu gọn đa thức và tìm bậc
Phương pháp giải
Phương pháp giải
- Nhóm các hạng tử đồng dạng (có cùng phần biến) với nhau.
- Cộng, trừ các hạng tử đồng dạng đó để thu gọn.
- Xác định bậc của từng hạng tử trong đa thức thu gọn. Bậc cao nhất là bậc của đa thức.
Ví dụ minh họa
VÍ DỤ 1
Thu gọn đa thức $P = x^2y - 3xy + 3x^2y - 1$. Tìm bậc của $P$.
GIẢI
Giải:
$P = (x^2y + 3x^2y) - 3xy - 1 = 4x^2y - 3xy - 1$.
Hạng tử $4x^2y$ có bậc 3. Hạng tử $-3xy$ có bậc 2. Hạng tử $-1$ có bậc 0.
Bậc cao nhất là 3. Vậy bậc của $P$ là 3.
VÍ DỤ 2
Tìm bậc của đa thức $Q = 5x^4 - 2x^3 + x - 5x^4$.
GIẢI
Giải:
Thu gọn $Q$: $5x^4 - 5x^4 = 0$. Vậy $Q = -2x^3 + x$.
Bậc cao nhất là 3. Vậy bậc của $Q$ là 3.
3 Dạng 3: Bài toán thực tế
Phương pháp giải
Phương pháp giải
- Xác định các đại lượng trong bài toán.
- Lập biểu thức đa thức biểu diễn đại lượng cần tìm (chu vi, chi phí...).
Ví dụ minh họa
VÍ DỤ 1
Một mảnh vườn hình chữ nhật có chiều dài $2x$ và chiều rộng $x+1$. Viết đa thức biểu thị chu vi của mảnh vườn.
GIẢI
Giải:
Chu vi $C = 2(chiều dài + chiều rộng) = 2(2x + x + 1) = 2(3x + 1) = 6x + 2$.
VÍ DỤ 2
Giá tiền một quyển vở là $x$ đồng, giá một cái bút là $y$ đồng. Viết đa thức tính số tiền mua 5 quyển vở và 3 cái bút.
GIẢI
Giải:
Tổng tiền = $5x + 3y$ (đồng).
Sẵn sàng thử thách bản thân?
Hoàn thành 17 câu hỏi để củng cố kiến thức và kiểm tra mức độ hiểu bài
Làm bài tập ngay