Chương 5: Phương pháp tọa độ trong không gian

Bài 16. Công thức tính góc

Nắm vững các công thức tính góc giữa hai đường thẳng, góc giữa hai mặt phẳng và đặc biệt là góc giữa đường thẳng và mặt phẳng.

🟡 Trung bình 90 phút

Lý thuyết tính góc trong không gian

1 1. Góc giữa hai đường thẳng

Cho $d_1$ có VCP $\vec{u}_1$ và $d_2$ có VCP $\vec{u}_2$. Góc $\alpha$ giữa $d_1, d_2$ ($0^\circ \le \alpha \le 90^\circ$) được tính bởi:

$$\cos \alpha = \dfrac{|\vec{u}_1 \cdot \vec{u}_2|}{|\vec{u}_1| \cdot |\vec{u}_2|}$$

Lưu ý: Chúng ta lấy giá trị tuyệt đối để đảm bảo góc luôn nhọn hoặc vuông.

2 2. Góc giữa hai mặt phẳng

Cho mp $(P_1)$ có VPT $\vec{n}_1$ và mp $(P_2)$ có VPT $\vec{n}_2$. Góc $\varphi$ giữa $(P_1), (P_2)$ ($0^\circ \le \varphi \le 90^\circ$) được tính bởi:

$$\cos \varphi = \dfrac{|\vec{n}_1 \cdot \vec{n}_2|}{|\vec{n}_1| \cdot |\vec{n}_2|}$$

Nếu $\vec{n}_1 \cdot \vec{n}_2 = 0$ thì hai mặt phẳng vuông góc.

3 3. Góc giữa đường thẳng và mặt phẳng

Cho đường thẳng $d$ có VCP $\vec{u}$ và mp $(P)$ có VPT $\vec{n}$. Góc $\theta$ giữa $d$ và $(P)$ được tính bởi hàm SIN:

$$\sin \theta = \dfrac{|\vec{u} \cdot \vec{n}|}{|\vec{u}| \cdot |\vec{n}|}$$

Cảnh báo: Rất nhiều sinh viên nhầm lẫn dùng hàm cos cho trường hợp này. Hãy nhớ: cùng loại (đ-đ, m-m) dùng cos, khác loại (đ-m) dùng sin.

Các dạng bài tập

1 Tính góc giữa đường thẳng và mặt phẳng

Phương pháp giải
  1. Xác định VCP $\vec{u}$ của đường thẳng.
  2. Xác định VPT $\vec{n}$ của mặt phẳng.
  3. Dùng công thức $\sin \theta$.

Ví dụ minh họa

VÍ DỤ 1
Tính góc giữa đường thẳng $d: \dfrac{x-1}{1} = \dfrac{y+2}{1} = \dfrac{z-1}{2}$ và mặt phẳng $(P): x + y + 1 = 0$.
GIẢI
$\vec{u} = (1, 1, 2), \vec{n} = (1, 1, 0)$. $\sin \theta = \dfrac{|1+1+0|}{\sqrt{6}\sqrt{2}} = \dfrac{2}{\sqrt{12}} = \dfrac{2}{2\sqrt{3}} = \dfrac{1}{\sqrt{3}}$.

Sẵn sàng thử thách bản thân?

Hoàn thành 25 câu hỏi để củng cố kiến thức và kiểm tra mức độ hiểu bài

Làm bài tập ngay

Các bài học trong chương: Chương 5: Phương pháp tọa độ trong không gian