Chương II. Động học

Bài 7. Đồ thị độ dịch chuyển - thời gian

Tìm hiểu cách vẽ và đọc đồ thị độ dịch chuyển - thời gian, ứng dụng để xác định vận tốc từ đồ thị.

🟡 Trung bình 45 phút

Lý thuyết Đồ thị độ dịch chuyển - Thời gian

1 1. Đồ thị độ dịch chuyển - thời gian

Đồ thị độ dịch chuyển - thời gian (d - t) biểu diễn sự phụ thuộc của độ dịch chuyển theo thời gian.

Trục tung: độ dịch chuyển d (m)

Trục hoành: thời gian t (s)

2 2. Đặc điểm đồ thị

a) Chuyển động thẳng đều:

  • Đồ thị là đường thẳng xiên góc
  • Hệ số góc của đường thẳng = vận tốc

b) Vật đứng yên:

  • Đồ thị là đường nằm ngang song song với trục thời gian

c) Chuyển động không đều:

  • Đồ thị là đường cong

3 3. Xác định vận tốc từ đồ thị

Từ đồ thị d - t, vận tốc được xác định bằng hệ số góc của đường biểu diễn:

$$v = \frac{\Delta d}{\Delta t} = \tan \alpha$$

Trong đó:

  • $\Delta d$: độ dịch chuyển trong khoảng thời gian $\Delta t$
  • $\alpha$: góc hợp bởi đường biểu diễn với trục thời gian

Các dạng bài tập

1 Dạng 1: Đọc đồ thị độ dịch chuyển - thời gian

Phương pháp giải

Phương pháp giải:

  • Xác định độ dịch chuyển tại các thời điểm
  • Nhận dạng loại chuyển động từ dạng đồ thị

Ví dụ minh họa

VÍ DỤ 1
Ví dụ 1: Từ đồ thị hình bên, xác định vận tốc của vật trong 5 giây đầu.
GIẢI

Giải:

Từ đồ thị: d₁ = 0 m tại t₁ = 0 s

d₂ = 20 m tại t₂ = 5 s

v = (20 - 0)/(5 - 0) = 4 m/s

2 Dạng 2: Vẽ đồ thị từ số liệu

Phương pháp giải

Phương pháp giải:

  • Lập bảng số liệu (t, d)
  • Vẽ các điểm trên hệ trục tọa độ
  • Nối các điểm để được đường biểu diễn

Ví dụ minh họa

VÍ DỤ 1
Ví dụ 1: Vật chuyển động thẳng đều với vận tốc 3 m/s. Vẽ đồ thị d - t.
GIẢI

Giải:

Phương trình chuyển động: d = 3t

Bảng giá trị:

t(s)0123
d(m)0369

Sẵn sàng thử thách bản thân?

Hoàn thành 4 câu hỏi để củng cố kiến thức và kiểm tra mức độ hiểu bài

Làm bài tập ngay

Các bài học trong chương: Chương II. Động học