Bài 17: Dấu của tam thức bậc hai
Học cách xét dấu tam thức bậc hai và áp dụng để giải các bất phương trình bậc hai một ẩn.
Lý thuyết trọng tâm
1 1. Tam thức bậc hai
Tam thức bậc hai đối với $x$ là biểu thức có dạng $f(x) = ax^2 + bx + c$, trong đó $a, b, c$ là các số thực và $a \neq 0$.
Nghiệm của phương trình $ax^2 + bx + c = 0$ cũng được gọi là nghiệm của tam thức bậc hai.
2 2. Định lí về dấu của tam thức bậc hai
Cho tam thức bậc hai $f(x) = ax^2 + bx + c$ ($a \neq 0$) và $\Delta = b^2 - 4ac$:
- Nếu $\Delta < 0$ thì $f(x)$ luôn cùng dấu với hệ số $a$ với mọi $x \in \mathbb{R}$.
- Nếu $\Delta = 0$ thì $f(x)$ luôn cùng dấu với hệ số $a$ với mọi $x \neq -\frac{b}{2a}$.
- Nếu $\Delta > 0$ thì $f(x)$ có hai nghiệm phân biệt $x_1, x_2$ ($x_1 < x_2$). Khi đó $f(x)$ trái dấu với hệ số $a$ nếu $x \in (x_1; x_2)$ và $f(x)$ cùng dấu với hệ số $a$ nếu $x < x_1$ hoặc $x > x_2$.
Ghi nhớ: "Trong trái, ngoài cùng".
3 3. Giải bất phương trình bậc hai
Giải bất phương trình bậc hai $ax^2 + bx + c > 0$ (hoặc $< 0, \geq 0, \leq 0$) là tìm các khoảng mà tại đó tam thức bậc hai có dấu tương ứng.
Các bước giải:
- Tìm nghiệm của tam thức (nếu có).
- Xét dấu tam thức dựa trên hệ số $a$ và $\Delta$.
- Kết luận tập nghiệm.
Các dạng bài tập
1 Dạng 1: Xét dấu tam thức bậc hai và giải bất phương trình
Phương pháp giải
- Tính $\Delta$ và tìm nghiệm.
- Áp dụng định lí về dấu để lập bảng xét dấu hoặc trục xét dấu.
Ví dụ minh họa
Tam thức $f(x) = x^2 - 5x + 6$ có $a=1>0$ và hai nghiệm $x=2, x=3$.
Dấu của $f(x)$: dương khi $x < 2$ hoặc $x > 3$; âm khi $x \in (2, 3)$.
Tập nghiệm: $S = (-\infty; 2) \cup (3; +\infty)$.
Sẵn sàng thử thách bản thân?
Hoàn thành 10 câu hỏi để củng cố kiến thức và kiểm tra mức độ hiểu bài
Làm bài tập ngay