Bài 19. Các bằng chứng tiến hóa

a) Cơ quan tương đồng

• Cơ quan có nguồn gốc giống nhau nhưng chức năng khác.
• Chứng minh các loài có chung tổ tiên.
• Ví dụ: Chi trước của người, cánh chim, vây cá, tay khỉ.

b) Cơ quan vestigial

• Cơ quan tiêu giảm, không còn chức năng.
• Cho thấy tiến hóa từ tổ tiên có cơ quan phát triển.
• Ví dụ: Ruột thừa, xương cụt ở cá voi, gai ở cây cà rốt.

c) Cơ quan đồng hình

• Cơ quan có chức năng giống nhau nhưng nguồn gốc khác.
• Chứng minh tiến hóa hội tụ.
• Ví dụ: Cánh chim và cánh côn trùng.

a) Protein

• So sánh trình tự axit amin của cùng protein giữa các loài.
• Loài càng gần gũi → trình tự càng giống.
• Ví dụ: Cytochrome C của người và tinh tinh giống nhau 100%.

b) DNA và RNA

• So sánh trình tự nucleotit.
• DNA ty thể (mtDNA) dùng nghiên cứu tiến hóa.
• Đồng hồ phân tử: Định tuổi phân ly loài.

c) Sinh học phân tử

• Mọi sinh vật đều dùng chung mã di truyền.
• Chứng minh nguồn gốc chung.

a) Cơ quan sinh học

• So sánh phôi các loài.
• Phôi người, cá, gà có đặc điểm giống nhau (khe mang, đuôi).

b) Sinh vật sống

• Hóa thạch sống (living fossils): Cá voi, cây ginkgo.
• Các loài có đặc điểm trung gian.

a) Hóa thạch

• Di tích sinh vật trong đá trầm tích.
• Cho thấy sự biến đổi qua thời gian.
• Minh họa dạng trung gian (Archaeopteryx).

b) Địa lý sinh vật

• Sự phân bố sinh vật trên Trái Đất.
• Đại lục Gondwana và sự phân bố các loài có quan hệ.

c) Địa chất

• Tuổi của Trái Đất (4,5 tỷ năm) đủ cho tiến hóa.
• Các sự kiện tuyệt chủng và bùng nổ.