Bài 23. Thực hành: Một số phương pháp nghiên cứu vi sinh vật thông dụng

a) Môi trường nuôi cấy

• Môi trường dinh dưỡng: Thịt bò, pepton, muối (NB).
• Môi trường Agar: Thêm agar-agar làm chất đặc.
• Môi trường chọn lọc: Thêm chất ức chế, chỉ cho VSV cần nuôi phát triển.
• Môi trường phân biệt: Phân biệt các loài VSV dựa phản ứng sinh hóa.

b) Kỹ thuật cấy

• Cấy ria: Dùng đầu cấy khuếch tán trên bề mặt agar.
• Cấy điểm: Nhỏ giọt VSV tại một điểm.
• Cấy trong môi trường lỏng: Cấy vào dịch nuôi cấy.
• Phân lập thuần khiết: Tách từng loài VSV riêng biệt.

c) Ủ ấm

• Đặt vào tủ ấm 37°C (vi khuẩn), 25-30°C (nấm).
• Thời gian: 24-48 giờ.

a) Chuẩn bị tiêu bản

• Tiêu bản ướt: Nhỏ giọt mẫu lên lam, đậy lamen, quan sát ngay.
• Tiêu bản cố định: Cố định bằng nhiệt hoặc hóa chất trước khi nhuộm.

b) Nhuộm Gram

• Bước 1: Cố định tiêu bản bằng nhiệt.
• Bước 2: Nhỏ crystal violet (1 phút), rửa nước.
• Bước 3: Nhỏ iodine (1 phút), rửa.
• Bước 4: Tẩy bằng cồn 95° (10-20 giây).
• Bước 5: Nhuộm đối chứng safranin (30 giây).
• Kết quả: Gram dương (tím), Gram âm (đỏ).

c) Quan sát kết quả

• Sử dụng kính hiển vi quang học (độ phóng đại 1000x).
• Nhận dạng hình dạng, màu sắc, sắp xếp VSV.

a) Nguyên liệu

• Sữa tươi (không đường): 500ml
• Đường: 50g
• Sữa chua làm giống: 50ml
• Dụng cụ: Nồi, thủy tinh, nhiệt kế

b) Quy trình

• Bước 1: Đun sữa đến 85-90°C trong 5 phút (khử trùng).
• Bước 2: Làm nguội đến 40-45°C.
• Bước 3: Thêm đường, khuấy tan.
• Bước 4: Thêm sữa chua giống, khuấy đều.
• Bước 5: Đổ vào hũ, ủ ở nhiệt độ 40-45°C trong 4-6 giờ.
• Bước 6: Để nguội, bảo quản lạnh.

c) Nguyên tắc

• Vi khuẩn lactic chuyển đường lactose thành axit lactic.
• Axit lactic làm đông sữa.
• Nhiệt độ ủ tối ưu cho vi khuẩn lactic phát triển.

a) Nguyên liệu

• Rau cải bắp thái nhỏ: 500g
• Muối: 30g
• Nước: 500ml
• Dụng cụ: Hũ thủy tinh, đá

b) Quy trình

• Bước 1: Rửa sạch rau cải bắp, để ráo.
• Bước 2: Xếp rau vào hũ, lớp rau + lớp muối.
• Bước 3: Đổ nước muối ngập rau.
• Bước 4: Đặt vật nặng lên trên, đậy nắp lỏng.
• Bước 5: Ủ ở nhiệt độ phòng 3-5 ngày.
• Bước 6: Khi có mùi chua, bảo quản lạnh.

c) Nguyên tắc

• Vi khuẩn lactic trên rau tự nhiên lên men đường.
• Tạo axit lactic bảo quản rau.

a) Nguyên liệu

• Bột mì: 250g
• Nấm men: 5g
<�u>
• Đường: 10g
• Nước ấm: 150ml
• Muối: 3g

b) Quy trình

• Bước 1: Hòa tan nấm men và đường trong nước ấm (37°C), đợi 10 phút (nổi bọt).
• Bước 2: Trộn bột mì với muối, thêm hỗn hợp men.
• Bước 3: Nhồi bột đến khi mịn, để nở 1 giờ (gấp đôi).
• Bước 4: Nhồi lại, chia thành bánh, để nở thêm 30 phút.
• Bước 5: Nướng ở 200°C trong 20-25 phút.

c) Nguyên tắc

• Nấm men lên men đường tạo CO₂ và ethanol.
• CO₂ làm bánh nở, xốp.
• Ethanol bay hơi khi nướng.

a) Nội dung báo cáo

• Tên bài thực hành.
• Mục đích.
• Dụng cụ và nguyên liệu.
• Quy trình thực hiện.
• Kết quả quan sát/ thành phẩm.
• Giải thích nguyên tắc.
• Nhận xét và kết luận.

b) Yêu cầu

• Ghi chép đầy đủ các bước.
• Mô tả kết quả cụ thể.
• Giải thích dựa trên kiến thức VSV.
• Đánh giá sản phẩm.