Củng cố mở rộng - Trang 123

a) Yếu tố kì ảo - Khái niệm chính

• Định nghĩa: Những sự kiện, nhân vật, hiện tượng vượt ra ngoài quy luật tự nhiên
• Các loại: Nhân vật siêu phàm, vật phẩm kỳ diệu, sự kiện vô lý, thời gian-không gian biến hóa
• Chức năng: Trong truyện cổ: tạo sự kỳ lạ; trong tác phẩm hiện đại: biểu tượng của nội tâm

b) Điển cố - Một cách sử dụng yếu tố kì ảo

• Định nghĩa: Tham chiếu từ lịch sử, truyền thuyết, tác phẩm khác
• Loại: Điển cố lịch sử, truyền thuyết, văn học, tục ngữ
• Tác dụng: Làm rõ ý tưởng, tạo sự du động, nâng cao vẻ đẹp ngôn từ

c) Vay mượn - Cải biến - Sáng tạo

• Định nghĩa: Vay mượn: lấy từ nguồn có sẵn; Cải biến: thay đổi; Sáng tạo: tạo ra cái mới
• Mối quan hệ: Vay mượn → Cải biến → Sáng tạo là một quá trình
• Ý nghĩa: Sáng tạo không có nghĩa không vay mượn, mà là cách vận dụng những yếu tố vay mượn

a) Từ 'Hải khẩu linh từ' (Đoàn Thị Điểm)

• Yếu tố kì ảo: Đền thiêng, gặp gỡ thần linh
• Tác dụng: Tạo không khí huyền ảo, giáo dục đạo đức thông qua phép thử của thần linh
• Bài học: Yếu tố kì ảo trong truyện cổ tạo sự kỳ lạ, hấp dẫn

b) Từ 'Muối của rừng' (Nguyễn Huy Thiệp)

• Yếu tố kì ảo: Rừng gọi, muối thần kỳ, sự biến hóa nhân vật
• Tác dụng: Biểu tượng của tham vọng, sự mất mát bản ngã
• Bài học: Yếu tố kì ảo trong tác phẩm hiện đại là công cụ để thể hiện nội tâm, vấn đề xã hội

a) Bước 1: Nhận diện yếu tố kì ảo

• Đặt câu hỏi: Trong tác phẩm, những sự kiện nào vượt ra ngoài quy luật tự nhiên?
• Liệt kê: Những nhân vật, đồ vật, sự kiện kì lạ là gì?

b) Bước 2: Phân loại yếu tố kì ảo

• Yếu tố kì ảo về nhân vật? Về sự vật? Về sự kiện?
• Mức độ kì ảo: Nhẹ (hơi kỳ lạ) hay nặng (hoàn toàn siêu thường)?

c) Bước 3: Tìm hiểu nguyên nhân, mục đích

• Tác giả sử dụng yếu tố kì ảo để làm gì? Tạo sự bất ngờ? Giáo dục? Biểu tượng?
• Yếu tố kì ảo gắn liền với ý tưởng chính nào của tác phẩm?

d) Bước 4: Đánh giá tác dụng

• Hiệu quả: Yếu tố kì ảo có thuyết phục không? Có hợp lý trong thế giới tác phẩm không?
• Ý nghĩa: Yếu tố kì ảo giúp tác phẩm mang lại điều gì?

a) Hải khẩu linh từ vs Muối của rừng

• Cùng điểm: Cả hai đều sử dụng yếu tố kì ảo, có liên quan đến thiên nhiên
• Khác điểm: Truyện cổ tập trung vào sự kỳ lạ; tác phẩm hiện đại tập trung vào ý tưởng sâu sắc

b) Yếu tố kì ảo trong văn học cổ vs hiện đại

• Truyện cổ: Yếu tố kì ảo là những điều thực sự xảy ra trong thế giới tác phẩm
• Tác phẩm hiện đại: Yếu tố kì ảo thường là biểu tượng, cách thể hiện tâm lý, không nhất thiết phải có thực

• Khi đọc một tác phẩm:
  1. Nhận diện những yếu tố kì ảo
  2. Phân tích vì sao tác giả lại sử dụng những yếu tố này
  3. Tìm hiểu ý tưởng chính của tác phẩm
  4. Đánh giá cách sử dụng yếu tố kì ảo có hiệu quả không
• Khi viết bài phân tích:
  1. Nêu rõ những yếu tố kì ảo trong tác phẩm
  2. Phân tích mối liên hệ giữa yếu tố kì ảo và ý tưởng chính
  3. Đánh giá tác dụng của yếu tố kì ảo
  4. Rút ra kết luận về ý tưởng tác phẩm