Tác giả Nguyễn Du

a) Xuất thân và gia đình

• Sinh: 3/1/1766 (hoặc 1765), thôn Tiên Điền, huyện Nghi Xuân, Hà Tĩnh
• Gia đình: Dòng dõi quan lại, cha là Nguyễn Nghiễm - Thượng thư Bộ Lễ triều Lê
• Tên tự: Tố Như
• Hiệu: Thanh Hiên
• Mất: 16/9/1820 tại Huế

b) Thời kỳ đầu đời

• Sinh trưởng trong gia đình quan lại văn hóa
• Được học hành đầy đủ, am hiểu Hán học
• Chứng kiến sự sụp đổ của nhà Lê
• Thời kỳ Tây Sơn: sống ẩn dật, không làm quan

a) Truyện Kiều (Kim Vân Kiều truyện)

• Thời gian: Khoảng 1807-1808
• Thể loại: Truyện thơ Nôm, 3254 câu lục bát
• Nguồn gốc: Dựa trên tiểu thuyết Trung Quốc 'Kim Vân Kiều truyện' của Thanh Tâm Tài Nhân
• Giá trị: Đỉnh cao văn học Việt Nam, di sản văn hóa thế giới

b) Thơ Hán

• Tập thơ: Nam Trung tạp ngâm (Ngâm nga ở miền Nam)
• Nội dung:
  • Thơ viết trong chuyến đi sứ Trung Quốc
  • Thơ về cảnh vật, tâm tư
  • Thơ giao du bạn bè
• Phong cách: Giàu tính triết lý, sâu sắc

c) Văn ký (Văn xuôi)

• Độc Tiểu Thanh kí: Văn ký viết về người ca kỹ
• Văn tế: Tế Thúy Vân, Tế Nguyễn Bá Lân...
• Đặc điểm: Giàu cảm xúc, thương cảm con người

a) Tư tưởng nhân văn

• Thương cảm con người:
  • Đặc biệt là phụ nữ bất hạnh
  • Người tài năng bị số phận đẩy đi
  • Kẻ yếu thế trong xã hội
• Phê phán xã hội:
  • Chế độ phong kiến bất công
  • Định kiến, thành kiến xã hội
  • Sự áp bức, bóc lột

b) Triết lý về số phận

• Quan niệm:
  • Số phận con người bị chi phối bởi nhiều yếu tố
  • Nhân quả, nghiệp báo
  • Tài năng không đảm bảo hạnh phúc
• Thái độ:
  • Chấp nhận nhưng không cam chịu
  • Đau đớn nhưng không tuyệt vọng
  • Tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống

c) Quan niệm về tài và mệnh

• 'Tài cao mệnh bạc' - mâu thuẫn bi kịch
• Tài năng là phước cũng là họa
• Con người không thể thoát khỏi số phận

a) Ngôn ngữ

• Tiếng Nôm:
  • Sử dụng tiếng Nôm thuần thục
  • Kết hợp từ Hán Việt và từ thuần Việt
  • Ngôn ngữ giàu hình ảnh, gợi cảm
• Đặc điểm:
  • Tinh tế, tao nhã
  • Giàu triết lý
  • Dễ nhớ, dễ thuộc

b) Thể thơ lục bát

• Đặc điểm:
  • Câu 6 chữ xen câu 8 chữ
  • Linh hoạt, phù hợp kể chuyện
  • Vần điệu du dương
• Ưu điểm:
  • Dễ nghe, dễ nhớ
  • Thể hiện được nhiều cảm xúc
  • Gần gũi với dân gian

c) Kỹ thuật miêu tả

• Miêu tả tâm lý nhân vật tinh tế
• Sử dụng hình ảnh thiên nhiên
• Kết hợp tự sự và trữ tình

a) Vị trí trong văn học Việt Nam

• Đại thi hào: Nhà thơ vĩ đại nhất Việt Nam
• Đỉnh cao văn học: Truyện Kiều là đỉnh cao thơ Nôm
• Biểu tượng văn hóa: Đại diện cho văn hóa Việt Nam

b) Ảnh hưởng đến văn học sau này

• Ảnh hưởng đến nhiều thế hệ nhà văn, nhà thơ
• Truyện Kiều trở thành kinh điển văn học
• Nguồn cảm hứng sáng tác không ngừng

c) Giá trị quốc tế

• UNESCO: Công nhận Nguyễn Du là danh nhân văn hóa thế giới (1965)
• Dịch thuật: Truyện Kiều được dịch ra nhiều thứ tiếng
• Nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của nhiều học giả quốc tế

d) Ý nghĩa giáo dục

• Giáo dục lòng yêu nước, tự hào dân tộc
• Bồi dưỡng nhân cách, đạo đức
• Nâng cao khả năng thẩm mỹ văn học