Bài 5. Dãy số
Tìm hiểu về định nghĩa dãy số, cách cho dãy số (công thức tổng quát, truy hồi) và tính tăng, giảm, bị chặn của dãy số.
Lý thuyết
1 1. Định nghĩa dãy số
Dãy số là một hàm số xác định trên tập hợp các số nguyên dương $\mathbb{N}^*$.
Ký hiệu: $u_n = u(n)$.
Dãy số vô hạn: $u_1, u_2, u_3, ..., u_n, ...$
Dãy số hữu hạn: $u_1, u_2, ..., u_m$.
2 2. Cách cho một dãy số
- Cho bằng công thức số hạng tổng quát: Ví dụ $u_n = 2n + 1$.
- Cho bằng hệ thức truy hồi: Cho $u_1$ và hệ thức liên hệ giữa $u_n$ và $u_{n-1}$ (hoặc các số hạng trước đó). Ví dụ: $u_1 = 1; u_{n+1} = u_n + 2$.
- Cho bằng mô tả: Diễn giả cách lập các số hạng.
3 3. Dãy số tăng, dãy số giảm
- Dãy $(u_n)$ được gọi là dãy số tăng nếu $u_{n+1} > u_n$ với mọi $n \in \mathbb{N}^*$. (Xét hiệu $u_{n+1} - u_n > 0$)
- Dãy $(u_n)$ được gọi là dãy số giảm nếu $u_{n+1} < u_n$ với mọi $n \in \mathbb{N}^*$. (Xét hiệu $u_{n+1} - u_n < 0$)
4 4. Dãy số bị chặn
- Dãy $(u_n)$ được gọi là bị chặn trên nếu tồn tại số $M$ sao cho $u_n \le M, \forall n$.
- Dãy $(u_n)$ được gọi là bị chặn dưới nếu tồn tại số $m$ sao cho $u_n \ge m, \forall n$.
- Dãy $(u_n)$ được gọi là bị chặn nếu nó vừa bị chặn trên, vừa bị chặn dưới ($m \le u_n \le M$).
Các dạng bài tập
1 Dạng 1: Tìm số hạng của dãy số
Thay giá trị $n$ tương ứng vào công thức số hạng tổng quát hoặc sử dụng hệ thức truy hồi để tính lần lượt các số hạng.
Ví dụ minh họa
Thay $n=5$ vào công thức: $u_5 = 5^2 - 1 = 25 - 1 = 24$.
Ta có: $u_2 = 2u_1 = 2 \cdot 1 = 2$.
$u_3 = 2u_2 = 2 \cdot 2 = 4$.
2 Dạng 2: Xét tính tăng, giảm của dãy số
Xét hiệu $H = u_{n+1} - u_n$.
- Nếu $H > 0$: Dãy tăng.
- Nếu $H < 0$: Dãy giảm.
Đối với dãy số dương, có thể xét tỉ số $T = \frac{u_{n+1}}{u_n}$. Nếu $T > 1$ là dãy tăng, $T < 1$ là dãy giảm.
Ví dụ minh họa
Ta có $u_{n+1} = 3(n+1) - 1 = 3n + 2$.
Xét hiệu: $u_{n+1} - u_n = (3n + 2) - (3n - 1) = 3 > 0$.
Vậy dãy số tăng.
Sẵn sàng thử thách bản thân?
Hoàn thành 2 câu hỏi để củng cố kiến thức và kiểm tra mức độ hiểu bài
Làm bài tập ngayBài học trong chương: Chương 2: Dãy số. Cấp số cộng và cấp số nhân
Đây là bài đầu tiên
Bài tiếp theo
Bài 6. Cấp số cộng