Các cuộc cách mạng công nghiệp thời cận đại

a) Điều kiện xuất hiện

• Ở Anh:
  • Cách mạng tư sản thành công (1640-1688)
  • Chế độ tư bản chủ nghĩa phát triển
  • Tích lũy vốn từ buôn bán, thuộc địa
  • Nguồn lao động dồi dào
  • Thị trường rộng lớn

b) Nội dung chủ yếu

• Phát minh quan trọng:
  • Máy kéo sợi (James Hargreaves, 1764)
  • Máy dệt cơ khí (Edmund Cartwright, 1785)
  • Máy hơi nước (James Watt, 1769)
  • Đầu máy xe lửa (George Stephenson, 1814)
• Ngành công nghiệp phát triển:
  • Dệt may: Từ thủ công sang cơ khí
  • Luyện kim: Sản xuất thép tăng mạnh
  • Giao thông: Đường sắt, tàu hơi nước

c) Đặc điểm

• Bắt đầu từ Anh, lan sang châu Âu, Mỹ
• Chuyển từ thủ công sang máy móc
• Năng lượng chính: Than đá, hơi nước
• Ngành dẫn đầu: Dệt may

d) Hậu quả

• Kinh tế:
  • Năng suất lao động tăng cao
  • Xuất hiện nhà máy, xí nghiệp lớn
  • Chủ nghĩa tư bản phát triển mạnh
• Xã hội:
  • Hình thành giai cấp tư sản và công nhân
  • Đô thị hóa nhanh chóng
  • Khoảng cách giàu nghèo tăng
• Chính trị:
  • Tư sản giành quyền lực chính trị
  • Phong trào công nhân phát triển

a) Điều kiện xuất hiện

• Khoa học kỹ thuật phát triển mạnh
• Nhu cầu phát triển sản xuất
• Cạnh tranh giữa các nước tư bản
• Mở rộng thị trường thuộc địa

b) Nội dung chủ yếu

• Phát minh quan trọng:
  • Điện: Máy phát điện, bóng đèn (Edison)
  • Động cơ đốt trong (Diesel, Otto)
  • Ô tô (Karl Benz, 1885)
  • Máy bay (anh em Wright, 1903)
  • Điện thoại (Graham Bell, 1876)
  • Vô tuyến điện (Marconi, 1895)
• Ngành công nghiệp mới:
  • Điện lực
  • Hóa chất
  • Dầu khí
  • Ô tô, máy bay
  • Thép

c) Đặc điểm

• Diễn ra đồng thời nhiều nước
• Khoa học gắn liền với sản xuất
• Năng lượng: Điện, dầu mỏ
• Ngành dẫn đầu: Điện, hóa chất, luyện kim

d) Hậu quả

• Kinh tế:
  • Năng suất tăng vọt
  • Xuất hiện độc quyền tư bản
  • Chủ nghĩa đế quốc hình thành
  • Phân chia thế giới thành thuộc địa
• Xã hội:
  • Đời sống vật chất cải thiện
  • Giao thông, thông tin phát triển
  • Mâu thuẫn xã hội gay gắt
• Chính trị:
  • Cạnh tranh giữa các nước đế quốc
  • Dẫn đến Chiến tranh thế giới thứ nhất
  • Phong trào công nhân mạnh mẽ

a) Điểm giống

• Đều làm thay đổi sâu sắc sản xuất
• Thúc đẩy phát triển kinh tế
• Tạo ra những phát minh quan trọng
• Ảnh hưởng đến mọi mặt đời sống

b) Điểm khác

a) Đối với thế giới

• Mở ra kỷ nguyên công nghiệp hóa
• Thay đổi bộ mặt thế giới
• Thúc đẩy toàn cầu hóa
• Nâng cao đời sống con người

b) Mặt tích cực

• Năng suất lao động tăng cao
• Khoa học kỹ thuật phát triển
• Giao thông, thông tin hiện đại
• Đời sống vật chất cải thiện

c) Mặt tiêu cực

• Ô nhiễm môi trường
• Khai thác thuộc địa tàn bạo
• Khoảng cách giàu nghèo tăng
• Chiến tranh, xung đột
• Bóc lột giai cấp công nhân

d) Bài học

• Khoa học công nghệ là động lực phát triển
• Cần phát triển bền vững
• Bảo vệ môi trường
• Công bằng xã hội