Địa lí ngành công nghiệp

Tổ chức lãnh thổ công nghiệp

Tìm hiểu về cách tổ chức lãnh thổ công nghiệp, các hình thức lô, khu công nghiệp, cơ cấu không gian sản xuất

🔴 Khó 45 phút

Tổ chức lãnh thổ công nghiệp

1 Khái niệm tổ chức lãnh thổ công nghiệp

Tổ chức lãnh thổ công nghiệp là cách sắp xếp, phân bố các nhà máy, công xưởng trên không gian địa lí. Tổ chức này phụ thuộc vào: Vị trí tài nguyên, nguyên liệu thô. Vị trí thị trường tiêu dùng. Cơ sở hạ tầng giao thông. Sự tập trung, tách rời của các nhà máy. Mục đích tối ưu hóa sản xuất, giảm chi phí vận chuyển, tạo chuyên môn cục bộ. Đây là một phần quan trọng của phát triển kinh tế-xã hội, tác động đến việc làm, hai người, môi trường.

2 Các hình thức tổ chức lãnh thổ công nghiệp

Công nghiệp tập trung: Các nhà máy tập trung trong một khu vực nhỏ (thành phố lớn, khu công nghiệp), tạo lợi thế chia sẻ cơ sở hạ tầng, lao động. Công nghiệp phân tán: Các nhà máy rải rác trên một khu vực rộng, gần nguồn tài nguyên, làm giảm ô nhiễm. Công nghiệp phi trung tâm: Các nhà máy nhỏ phân bố ở các xã hội, không tập trung ở thành phố. Công nghiệp nông thôn: Các nhà máy phát triển ở nông thôn, sử dụng lao động nông dân, sản xuất các sản phẩm nông sản được xử lý. Tôi hình thức tổ chức phụ thuộc vào ngành, công nghệ, chính sách phát triển của quốc gia.

3 Khu công nghiệp

Khu công nghiệp là những khu vực được quy hoạch, xây dựng cơ sở hạ tầng để thu hút các nhà máy. Ưu điểm: Cơ sở hạ tầng đồng bộ (đường, cảng, điện, nước, viễn thông), giảm chi phí cho mỗi nhà máy. Tập trung lao động, dịch vụ hỗ trợ. Quản lý môi trường tập trung. Ưu đãi thuế, tín dụng của chính phủ. Các khu công nghiệp lớn: Trường Giang ở Trung Quốc, Silicon Valley ở Mỹ, Kanto ở Nhật. Các nước đang phát triển tạo thành khu công nghiệp gần cảng hoặc sân bay để thuận lợi xuất nhập khẩu.

4 Cơ cấu không gian công nghiệp

Mô hình tin đơn: Công nghiệp tập trung trong một khu vực lõi (trung tâm công nghiệp), các khu vực ngoài lõi cách xa địa là chứa hàng, dịch vụ. Mô hình theo dòng: Ngành công nghiệp phân bố dọc theo sông (dùng nước, giao thông) hoặc dọc theo đường bộ. Mô hình khác: Một số ngành công nghiệp tập trung ở các vùng ven biển (tận dụng giao thông biển), các vùng ôn đới (khí hậu phù hợp), gần thành phố lớn (thị trường tiêu dùng). Sự thay đổi: Công nghiệp thiểm bước chuyển từ các thành phố lớn sang các thành phố phụ, nông thôn.

5 Hậu quả của tổ chức lãnh thổ công nghiệp

Tích cực: Tạo công ăn việc, nâng cao thu nhập, phát triển kinh tế địa phương, lấy cơ sở hạ tầng, dịch vụ xã hội. Tiêu cực: Ô nhiễm không khí, nước, đất, tập trung dân số quá đông ở thành phố, áp lực lên cơ sở hạ tầng, giao thông kẹt xe, thiếu nhà ở. Cần cân bằng: Phát triển công nghiệp nhưng bảo vệ môi trường, quy hoạch hợp lý, hạn chế ô nhiễm, tạo không gian sống lành mạnh.