Bài 24. Khái quát về sinh sản ở sinh vật

a) Định nghĩa

• Sinh sản là quá trình hình thành cá thể mới từ cơ thể ban đầu, đảm bảo sự liên tục của loài.

b) Ý nghĩa

• Duy trì sự tồn tại của loài.
• Tăng số lượng cá thể.
• Tạo biến dị di truyền cho tiến hóa.

a) Sinh sản vô tính

• Một cá thể tự tạo ra cá thể mới.
• Cá thể mới giống hệt cơ thể mẹ (không có biến dị).
• Ví dụ: Phân đoạn, nảy chồi, phân bào...

b) Sinh sản hữu tính

• Có sự kết hợp giao tử đực và cái.
• Tạo hợp tử mang tính biến dị.
• Ví dụ: Giao phối, thụ tinh...

a) Phân đoạn

• Cơ thể phân thành nhiều mảnh, mỗi mảnh phát triển thành cá thể mới.
• Ví dụ: Giun dẹp, san hô.

b) Nảy chồi

• Cơ thể mẹ mọc chồi, chồi phát triển thành cá thể mới.
• Ví dụ: Men bia, san hô, thủy tức.

c) Phân bào đơn bào

• Tế bào phân chia thành 2 tế bào con.
• Ví dụ: Vi khuẩn, tảo đơn bào.

d) Sinh sản bào tử

• Tạo bào tử chịu hạn.
• Ví dụ: Nấm, rêu, dương xỉ.

a) Giao tử

• Tế bào sinh sản có nhiễm sắc thể đơn bội (n).
• Giao tử đực (tinh trùng): Nhỏ, có đuôi di động.
• Giao tử cái (trứng): Lớn, không di động, giàu dinh dưỡng.

b) Thụ tinh

• Sự kết hợp giao tử đực và cái tạo hợp tử (2n).
• Thụ tinh ngoài: Xảy ra ngoài cơ thể (cá, lưỡng cư).
• Thụ tinh trong: Xảy ra trong cơ thể (bò sát, chim, thú).

c) Phát triển phôi

• Phôi trứng: Trứng có nhiều noãn hoàng, phát triển ngoài (cá, lưỡng cư).
• Phôi thai: Phát triển trong tử cung, nuôi bằng nhau thai (thú).

a) Yếu tố nội tại

• Hormone sinh sản: Điều hòa quá trình sinh sản.
• Tuổi: Động vật chỉ sinh sản trong giai đoạn nhất định.
• Di truyền: Khả năng sinh sản được quy định bởi gen.

b) Yếu tố ngoại tại

• Nhiệt độ: Ảnh hưởng hoạt động enzyme, sinh sản.
• Ánh sáng: Ảnh hưởng chu kỳ sinh sản (chim, cá).
• Thức ăn: Thiếu thức ăn giảm sinh sản.
• Mùa: Nhiều loài sinh sản theo mùa.