Bài 10. Hợp chất hữu cơ và hóa học hữu cơ

Phân tích từng chất:

a) CH₄ (methane):

• Chứa C và H
• → Là hợp chất hữu cơ ✓

b) CO₂ (carbon dioxide):

• Chứa C nhưng là oxit của carbon
• → Không phải hợp chất hữu cơ ✗

c) C₂H₅OH (ethanol):

• Chứa C, H, O
• Có nhóm chức -OH
• → Là hợp chất hữu cơ ✓

d) CaCO₃ (calcium carbonate):

• Chứa C nhưng là muối carbonate
• → Không phải hợp chất hữu cơ ✗

e) CH₃COOH (acetic acid):

• Chứa C, H, O
• Có nhóm chức -COOH
• → Là hợp chất hữu cơ ✓

f) CaC₂ (calcium carbide):

• Chứa C nhưng là carbide kim loại
• → Không phải hợp chất hữu cơ ✗

Đáp án: Hợp chất hữu cơ: a, c, e

a) CH₃OH:

• Có nhóm -OH gắn với C no
• → Alcohol (methanol)
• Tính chất: Tan trong nước, cháy được

b) CH₃CHO:

• Có nhóm -CHO (carbonyl ở đầu mạch)
• → Aldehyde (acetaldehyde)
• Tính chất: Có tính khử, phản ứng tráng bạc

c) CH₃COOH:

• Có nhóm -COOH
• → Carboxylic acid (acetic acid)
• Tính chất: Có tính axit, tác dụng với bazơ, kim loại

d) CH₃COOCH₃:

• Có nhóm -COO- (liên kết ester)
• → Ester (methyl acetate)
• Tính chất: Có mùi thơm, thủy phân trong môi trường axit/bazơ

e) CH₃NH₂:

• Có nhóm -NH₂
• → Amine (methylamine)
• Tính chất: Có tính bazơ yếu, tác dụng với axit

Tóm tắt:

a) Phân tích túi nilon:

Ưu điểm:

• Tiện lợi: Nhẹ, bền, chống nước
• Giá rẻ: Chi phí sản xuất thấp
• Đa dụng: Đựng đồ, bảo quản thực phẩm
• Vệ sinh: Dùng một lần, không tái sử dụng

Nhược điểm:

1. Môi trường:

• Khó phân hủy: Cần 100-500 năm mới phân hủy hoàn toàn
• Ô nhiễm đất: Tích tụ trong đất, cản trở cây trồng
• Ô nhiễm nước: Trôi vào sông, biển, gây hại sinh vật
• Ô nhiễm không khí: Đốt túi nilon tạo khí độc (dioxin)

2. Sinh vật:

• Động vật: Ăn nhầm túi nilon, tắc ruột, chết
• Sinh vật biển: Rùa, cá, chim biển chết do nuốt nilon
• Hệ sinh thái: Phá hủy môi trường sống

3. Con người:

• Sức khỏe: Hóa chất trong nilon gây ung thư, rối loạn nội tiết
• Thẩm mỹ: Rác nilon gây mất mỹ quan đô thị

b) Tính toán lượng túi nilon:

Bước 1: Tính số túi/ngày

Số túi/ngày = 1000000 người × 2 túi/người = 2000000 túi

Bước 2: Tính khối lượng/ngày

Khối lượng/ngày = 2000000 × 5g = 10000000 g = 10 tấn

Bước 3: Tính khối lượng/năm

Khối lượng/năm = 10 tấn × 365 ngày = 3650 tấn

Phân tích:

• 3650 tấn túi nilon/năm là con số khổng lồ
• Nếu chất thành đống, cao hàng chục mét
• Chiếm diện tích lớn ở bãi rác
• Gây ô nhiễm nghiêm trọng

c) Giải pháp giảm thiểu:

1. Giải pháp ngắn hạn:

a) Giảm sử dụng:

• Mang túi vải: Khi đi chợ, siêu thị
• Từ chối túi nilon: Khi mua hàng không cần thiết
• Tái sử dụng: Dùng lại túi nilon nhiều lần

b) Thay thế:

• Túi giấy: Phân hủy sinh học
• Túi vải: Bền, tái sử dụng nhiều lần
• Túi sinh học: Làm từ tinh bột, phân hủy nhanh

c) Thu gom và tái chế:

• Phân loại rác: Tách túi nilon ra riêng
• Tái chế: Chuyển thành hạt nhựa, sản xuất lại
• Hiệu quả: Giảm 30-40% rác thải

2. Giải pháp dài hạn:

a) Chính sách:

• Cấm túi nilon: Một số quốc gia đã cấm hoàn toàn
• Thuế môi trường: Đánh thuế cao vào túi nilon
• Khuyến khích thay thế: Ưu đãi cho túi sinh học

b) Công nghệ:

• Túi phân hủy sinh học: Từ tinh bột ngô, khoai
• Công nghệ tái chế: Hiệu quả cao, chi phí thấp
• Năng lượng từ rác: Đốt túi nilon tạo điện (có xử lý khí thải)

c) Giáo dục:

• Nâng cao nhận thức: Tuyên truyền tác hại của túi nilon
• Giáo dục từ nhỏ: Dạy trẻ em bảo vệ môi trường
• Vận động cộng đồng: Chiến dịch "Nói không với túi nilon"

3. Mô hình thành công:

a) Rwanda (châu Phi):

• Cấm hoàn toàn túi nilon từ 2008
• Phạt nặng người vi phạm
• Kết quả: Môi trường sạch hơn, du lịch phát triển

b) Bangladesh:

• Cấm túi nilon từ 2002 (nước đầu tiên)
• Lý do: Túi nilon làm tắc cống, gây lũ lụt
• Kết quả: Giảm ngập lụt, môi trường cải thiện

c) Việt Nam:

• Một số thành phố thí điểm "Ngày không túi nilon"
• Siêu thị dùng túi sinh học
• Cần mở rộng ra toàn quốc

Kết luận:

• Thành phố 1 triệu dân thải 3650 tấn túi nilon/năm
• Cần kết hợp nhiều giải pháp: Giảm sử dụng + Thay thế + Tái chế
• Chính sách mạnh tay: Cấm hoặc đánh thuế cao
• Giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng
• Học tập mô hình thành công của các nước