Bài 14. Ôn tập chương 3 - Liên kết hóa học

Nội dung: Các nguyên tử có xu hướng nhường, nhận hoặc góp chung electron để đạt cấu hình electron bền vững của khí hiếm gần nhất (8 electron lớp ngoài, trừ He có 2 electron).

Các cách đạt quy tắc octet:

• Nhường electron: Kim loại → Ion dương (cation)
• Nhận electron: Phi kim → Ion âm (anion)
• Góp chung electron: Phi kim + Phi kim → Phân tử

Ví dụ:

• Na (11e) → Na⁺ (10e, giống Ne)
• Cl (17e) → Cl⁻ (18e, giống Ar)
• H + H → H₂ (mỗi H đạt 2e, giống He)

Định nghĩa

Liên kết ion là liên kết được hình thành do lực hút tĩnh điện giữa các ion trái dấu.

Điều kiện hình thành

• Giữa kim loại và phi kim
• Độ chênh lệch độ âm điện lớn: Δχ > 1.7

Tính chất hợp chất ion

• Nhiệt độ nóng chảy, sôi cao
• Dẫn điện khi nóng chảy hoặc tan trong nước
• Cứng, giòn
• Tan trong dung môi phân cực

Ví dụ

NaCl, MgO, CaCl₂, K₂O

Định nghĩa

Liên kết cộng hóa trị là liên kết được hình thành do sự góp chung electron giữa các nguyên tử.

Điều kiện hình thành

• Giữa các nguyên tử phi kim
• Độ chênh lệch độ âm điện nhỏ: Δχ < 1.7

Phân loại

a) Theo số cặp electron chung:

• Liên kết đơn: 1 cặp (H-H, Cl-Cl)
• Liên kết đôi: 2 cặp (O=O)
• Liên kết ba: 3 cặp (N≡N)

b) Theo độ phân cực:

• Không phân cực: Δχ = 0 (H₂, O₂, N₂)
• Phân cực: 0 < Δχ < 1.7 (HCl, H₂O, NH₃)

Tính chất hợp chất cộng hóa trị

• Nhiệt độ nóng chảy, sôi thấp
• Không dẫn điện
• Tan theo quy tắc đồng loại hòa tan đồng loại

Liên kết hydrogen

Định nghĩa: Liên kết giữa H (liên kết với F, O, N) của phân tử này với F, O, N của phân tử khác.

Điều kiện: H liên kết với F, O, hoặc N

Ví dụ: H₂O...H₂O, HF...HF, NH₃...NH₃

Ảnh hưởng: Làm tăng nhiệt độ sôi, nóng chảy

Tương tác van der Waals

Định nghĩa: Lực hút yếu giữa các phân tử do sự phân bố electron không đều tạm thời.

Đặc điểm: Rất yếu, có trong tất cả các chất

Ví dụ: Giữa các phân tử CH₄, CO₂, khí hiếm

So sánh độ bền

Liên kết ion ≈ Liên kết cộng hóa trị > Liên kết hydrogen > Tương tác van der Waals